Stari Bar: wstęp 5 €, godziny i ponad 2000-letnia oliwka

Wstęp do Starego Baru kosztuje 5 €, dzieci w wieku 6–14 lat płacą 1 €; latem ruiny są otwarte od 8:00 do 20:00, zimą do 17:00. Stari Bar, po polsku Stary Bar, to średniowieczne miasto na wzgórzu Londža; najwyższy punkt leży na wysokości 151 metrów, a do morza jest 4–5 km. W 1878 roku Czarnogórcy zdobyli je po długim oblężeniu, później dobiły je dwa wybuchy składów prochu i trzęsienie ziemi — i życie przeniosło się na dół, nad morze, gdzie dziś stoi nowy Bar.

Niecałe dwa kilometry od bram rośnie Stara Maslina — drzewo oliwne starsze niż dwa tysiące lat, wstęp 2 €. Razem to pół dnia i naszym zdaniem jeden z najbardziej niedocenianych wypadów na wybrzeżu. Kto jedzie z Polski przez Serbię i zjeżdża nad morze przez Podgoricę i tunel Sozina, ma Stari Bar prawie po drodze: z Podgoricy to około 57 km.

W skrócie

• Bilet — 5 €, dzieci 6–14 lat — 1 €, do szóstego roku życia bezpłatnie. Weźcie gotówkę.
• Godziny — latem 8:00–20:00, zimą do 17:00.
• Ile czasu — 1–2 godziny na ruiny, z bazarem i drzewem oliwnym — pół dnia.
• Dojazd — z Budvy około 41 km i godzina, z Podgoricy około 57 km; parking przy wejściu do 1 € za godzinę.
• Stara Maslina — około 1,8 km od bram, wstęp 2 €.
• Wycieczka „Szkodra i Stary Bar” — od 53 €, znów latem 2027 roku.

W internecie, także na stronie miejskiej organizacji turystycznej, wciąż krąży stara cena 3 € za bilet. Obowiązywała do końca 2023 roku; od 1 stycznia 2024 roku według cennika Centrum Kultury w Barze dorosły płaci 5 €.

Co to za miasto?

Włosi nazywali je Antivari. Do połowy XI wieku należało do Bizancjum, w latach 1443–1571 do Wenecji, a od 1571 do 1878 roku — do Imperium Osmańskiego. W czasach rozkwitu w obrębie murów stało ponad dwieście budynków.

Oblężenie zaczęło się w listopadzie 1877 roku. W styczniu 1878 roku Czarnogórcy wysadzili wodociąg i garnizon się poddał; kongres berliński przyznał miasto Czarnogórze. Potem niszczyła je już nie wojna: składy prochu wybuchały w 1881 i 1912 roku, a trzęsienie ziemi w kwietniu 1979 roku zburzyło akwedukt. Bez wody mieszkańcy odeszli, a nowy Bar budowano już nad morzem.

Dlatego nie ma tu połysku: ulice, mury i domy stoją bez dachów. To nie odrestaurowana dekoracja, tylko prawdziwe ruiny, i w tym tkwi ich urok. Kto zwiedzał odnowione starówki Chorwacji, zobaczy tu coś zupełnie innego.

Co zobaczyć w Starym Barze?

Brama i mury. Brukowana uliczka bazaru dochodzi do bramy twierdzy, a za nią ciągną się ruiny domów, kościołów i umocnień.

Katedra św. Jerzego — główna świątynia miasta; za Turków zamieniono ją w meczet.

Hammam — łaźnia turecka z XVIII wieku, zbudowana na miejscu weneckiego pałacu. W sklepieniu zachowały się otwory.

Wieża zegarowa — z połowy XVIII wieku.

Akwedukt — z XVI–XVII wieku, 17 kamiennych łuków. Płynęła nim woda z góry Rumija, z odległości około 3 km. Po trzęsieniu ziemi w 1979 roku akwedukt odbudowano.

Drzewa oliwne. Wzgórze otaczają gaje oliwne: kiedyś w okolicach Starego Baru rosło do stu tysięcy drzew liczących po kilkaset lat.

W 2026 roku przy wejściu otwarto nową kasę i pojawił się sprzęt do zwiedzania z rozszerzoną rzeczywistością. Według lokalnych mediów trwa konserwacja hammamu i mechanizmu wieży zegarowej, więc część miejsc może być ogrodzona.

Czy w Starym Barze jest tłoczno?

Coraz bardziej. W 2004 roku Stary Bar odwiedziło około 500 osób, w 2023 roku — prawie 142 tysiące. Od 1 stycznia do 20 września 2026 roku przyszło 147 724 osoby, o 19,5 % więcej niż w tym samym okresie 2025 roku. Wzrost napędzają wycieczkowce zawijające do portu w Barze.

Wniosek praktyczny: latem przyjedźcie na otwarcie o 8:00 albo na dwie godziny przed zamknięciem, a nie w największy upał.

Bazar, restauracje i meczet Omerbašicia

Przed bramą ciągnie się Starobarska čaršija: brukowana ulica ze sklepikami, kawiarniami i restauracjami, osmańska z wyglądu. W całym Starym Barze jest około piętnastu kawiarni i restauracji. Jest tu na przykład rodzinna „Kaldrma” z tarasem na dachu i dużym wyborem dań z warzyw, a w konobach podaje się jagnięcinę spod sacza. Nazwy i karty się zmieniają, więc najlepiej rozejrzeć się na miejscu. Co w ogóle warto zamówić w tym kraju — w tekście co jeść w Czarnogórze.

Meczet Omerbašicia z 1662 roku stoi około stu metrów od bramy. Zbudował go kupiec Omer-basza z synami; dziś to centralny meczet Baru.

Stara Maslina: najstarsza oliwka w Europie?

Drzewo rośnie w dzielnicy Mirovica, przy drodze Bar — Ulcinj, około 1,8 km od bram Starego Baru, czyli mniej więcej pół godziny pieszo. Ma ponad dwa tysiące lat: według analizy próbki pnia, którą w 2015 roku wykonał wydział leśnictwa Uniwersytetu Stambulskiego, około 2240. To jedno z najstarszych drzew oliwnych na świecie; w Barze mówi się, że najstarsze w Europie.

Od 1957 roku drzewo jest pod ochroną państwa. Nie miało lekko: w 1958 roku przeżyło pożar, w 2004 roku zawaliła się część pnia, a w 2023 roku pojawiły się oznaki usychania — drzewo zbadali specjaliści i wykonano nowy drenaż. Według podania pod oliwką godziły się zwaśnione rody, stąd nazwa dzielnicy: Mirovica, od słowa „mir”, czyli pokój.

Wstęp kosztuje 2 €, parking jest przy wejściu. Godziny otwarcia źródła podają różnie, więc wskazówka jest prosta: otwarte w ciągu dnia, latem do wieczora.

Co roku w listopadzie w Starym Barze odbywa się Maslinijada — święto oliwek z konkursem oliwy i jarmarkiem. Terminu na 2026 rok jeszcze nie ogłoszono.

Jak dojechać do Starego Baru i gdzie parkować?

Autem. Z Budvy około 41 km i godzina, z Podgoricy około 57 km i godzina dziesięć minut przez tunel Sozina (2,50 €). Główny parking przy wejściu kosztuje 0,90 € za godzinę latem i 0,60 € zimą. W lipcu i sierpniu liczcie na drogę od półtora do dwóch razy więcej czasu. Jeśli przylecieliście, auto znajdziecie na stronie wynajem aut w Barze.

Pieszo z nowego Baru — około 4 km pod górę, 50 minut do godziny. Latem w środku dnia to ciężki marsz.

Autobus i taksówka. Autobus miejski spod dworca kursuje, ale nieregularnie — na rozkład nie ma co liczyć. Jeśli bierzecie taksówkę, cenę ustalcie przed wejściem do auta.

Stary Bar z wycieczką

Grupowa trasa „Szkodra i Stary Bar” kosztuje od 53 € za osobę przy wyjeździe z Budvy, Kotoru, Tivatu albo Baru. Odbywa się w sezonie, od października do maja jej nie ma, a do sprzedaży wróci latem 2027 roku. Jak wszystkie wycieczki tego organizatora — wyłącznie z przewodnikiem rosyjskojęzycznym. Trasy grupowe są na stronie wycieczek.

Stary Bar i stare drzewo oliwne są też na trasie prywatnej wycieczki po południu kraju, razem z Ulcinjem i Veliką Plażą — wybrzeże Czarnogóry.

W pobliżu

• Ulcinj — 27 km od Baru, 35–40 minut: Ulcinj i Velika Plaża.
• Jezioro Szkoderskie — z Baru do Virpazaru 40 minut: Jezioro Szkoderskie i rzeka Crnojevicia.
• Od strony morza — łódź z Baru od 130 € za godzinę, cena za całą łódź dla grupy: czarter jachtów.

Jak Stary Bar wpisuje się w dzieje kraju — w tekście historia Czarnogóry w skrócie.

Ceny i godziny otwarcia sprawdzone we wrześniu 2026 roku. Źródła: Centrum Kultury w Barze (cennik obowiązujący od 2024 roku), Organizacja Turystyczna Baru, media Primorski i Aktuelno, portal Barinfo, instytucja „Kuća maslina”, która zarządza Starą Masliną.